Rối loạn tuần hoàn là tình trạng lưu lượng máu đến các cơ quan không đầy đủ hoặc phân bố không hợp lý, ảnh hưởng đến hoạt động sống của các mô và hệ cơ quan. Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, nhưng phổ biến hơn ở người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch – chuyển hóa, và người làm việc trong môi trường ít vận động. Việc xác định chính xác nguyên nhân là bước quan trọng trong chẩn đoán và điều trị hiệu quả.

Rối loạn tuần hoàn là tình trạng lưu lượng máu đến các cơ quan không đầy đủ hoặc phân bố không hợp lý, ảnh hưởng đến hoạt động sống của các mô và hệ cơ quan (Ảnh minh họa)

Bệnh lý tim mạch

Các bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng co bóp và dẫn truyền của tim là nguyên nhân phổ biến nhất gây rối loạn tuần hoàn:

Suy tim: Tim mất khả năng bơm máu hiệu quả, làm giảm lưu lượng máu đến các cơ quan.

Loạn nhịp tim: Nhịp tim không đều làm cản trở sự lưu thông máu ổn định.

Bệnh van tim: Van bị hẹp hoặc hở khiến máu trào ngược hoặc không lưu thông đúng chiều.

Xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch xảy ra khi các mảng bám cholesterol và tế bào viêm tích tụ trong lòng mạch, làm hẹp hoặc tắc nghẽn dòng máu. Tình trạng này không chỉ giới hạn ở tim mà còn có thể ảnh hưởng đến mạch não (gây đột quỵ), mạch chi (gây thiếu máu chi) hoặc mạch thận (gây suy thận).

Huyết áp bất thường

Huyết áp cao (tăng huyết áp): Gây tổn thương thành mạch và giảm độ đàn hồi, làm rối loạn dòng chảy máu trong lòng mạch.

Huyết áp thấp: Giảm áp lực tưới máu, đặc biệt dễ gây thiếu máu não và các chi.

Rối loạn chuyển hóa

Đái tháo đường: Gây tổn thương vi mạch, giảm nuôi dưỡng tế bào thần kinh và mô ngoại vi.

Rối loạn lipid máu: Làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và hình thành cục máu đông.

Tăng axit uric máu: Làm ảnh hưởng đến vi tuần hoàn và có thể gây viêm mạch.

Bệnh lý thần kinh

Tổn thương hệ thần kinh tự chủ (như trong đái tháo đường lâu năm) có thể làm suy giảm điều hòa trương lực mạch máu, gây tụt huyết áp tư thế và rối loạn phân bố tuần hoàn.

Lối sống ít vận động

Ngồi lâu, đứng lâu một chỗ, thiếu vận động thể chất làm giảm hiệu quả bơm máu của hệ cơ và tĩnh mạch ngoại vi, dễ gây ứ trệ tuần hoàn, đặc biệt ở chi dưới. Tình trạng này còn làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu.

Thiếu máu hoặc mất máu

Thiếu máu do dinh dưỡng kém, chảy máu mạn tính, hoặc mất máu cấp đều làm giảm khả năng vận chuyển oxy và dưỡng chất đến các cơ quan, gây rối loạn chức năng mô.

Yếu tố tuổi tác

Theo thời gian, thành mạch máu trở nên kém đàn hồi, lưu lượng máu giảm, tim hoạt động kém hiệu quả, làm tăng nguy cơ rối loạn tuần hoàn ở người cao tuổi, đặc biệt ở não bộ và chi dưới.

Khí huyết ứ trệ theo Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền, rối loạn tuần hoàn là hậu quả của khí huyết hư hoặc ứ trệ. Các nguyên nhân thường gặp gồm: can khí uất kết, tỳ hư sinh huyết kém, huyết ứ do chấn thương hoặc bệnh mạn tính, thận khí suy yếu. Điều trị cần phối hợp các biện pháp bổ khí huyết – hoạt huyết – hành khí – thông kinh lạc.

Các yếu tố khác

Hút thuốc lá

Stress kéo dài

Mất ngủ mạn tính

Môi trường làm việc căng thẳng hoặc độc hại

Kết luận

Rối loạn tuần hoàn là hậu quả của nhiều nguyên nhân khác nhau, từ bệnh lý tim mạch – chuyển hóa đến các yếu tố lối sống và tuổi tác. Việc sớm phát hiện nguyên nhân và điều trị đúng cách là yếu tố then chốt để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng như thiếu máu não, đột quỵ, hoặc hoại tử chi. Bên cạnh điều trị bệnh nền, người bệnh có thể được hỗ trợ bằng các sản phẩm Đông y có tác dụng hoạt huyết – thông mạch – dưỡng tâm, giúp cải thiện tuần hoàn máu toàn thân một cách bền vững.